Orzecznictwo sądowe dotyczące każdego pozwu o rozwód wiąże się z przeprowadzeniem procesu, w którym ustalane jest, czy wyrok powinien być wydany zgodnie z powództwem. Są okoliczności, w których sąd może uznać, że poza przesłankami pozytywnymi (głównie rozkład pożycia małżeńskiego) istnieją również przesłanki negatywne, w obliczu których nie należy rozwiązywać małżeństwa. Jedną z takich przesłanek jest szeroko pojęta sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

Gdy kwestie dotyczące pozwu o rozwód dotyczą samych współmałżonków

Przekonanie o tym, że wystarczy zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, aby sąd orzekł zakończenie małżeństwa, prowadzić może do wielu nieporozumień. W obliczu obowiązujących norm prawnych takie postępowania nie wymagałyby dodatkowych działań, natomiast skład sędziowski bierze pod uwagę również pozostałe okoliczności i na tej podstawie może oddalić powództwo rozwodowe.

Tak w przypadku małżeństw wspólnie wychowujących dzieci, jak i bezdzietnych, nie powinno dojść do sytuacji, w której strona pozwana dozna rażącej krzywdy wskutek rozwiązania małżeństwa. Pozwowi o rozwód należy zatem przyjrzeć się uważniej pod względem zasadności jego składania.

Negatywne przesłanki z punktu widzenia strony pozwanej

Osoba składająca pozew o rozwód (powód/powódka) przedstawia zawsze w uzasadnieniu argumenty mające na celu przekonać sąd, że wyrok w sprawie powinien zakończyć małżeństwo. Ważna jest jednak odpowiedź osoby pozwanej, która może ustosunkować się do pozwu pisemnie przed pierwszą rozprawą albo podczas samej rozprawy, gdy będzie składać zeznania w odpowiedzi na powództwo.

Sąd może oddalić powództwo, gdy:

1. pozew składa małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia – jeżeli w takiej sytuacji strona pozwana nie zgadza się na rozwód, należy brać pod uwagę ryzyko oddalenia powództwa przez sąd; zapada wtedy wyrok o oddaleniu powództwa;

  • wyjątek – gdy strona pozwana zgadza się na rozwód mimo całkowitej winy powoda/powódki, wyrok może być zgodny z wnioskiem zawartym w pozwie;
  • ponadto, jeżeli po oddaleniu powództwa strona ponownie złoży pozew ze względu na nowe okoliczności (na przykład brak woli odbudowania relacji małżeńskich strony pozwanej), sąd może orzec rozwód;

2. rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56. § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), czyli gdy drugi małżonek:

  • ze względów zdrowotnych potrzebuje opieki oraz wsparcia, zwłaszcza w ciężkich chorobach, kalectwie;
  • nie ma odpowiedniego wykształcenia, kwalifikacji czy doświadczenia do podjęcia pracy, ponieważ wcześniej zajmował się wyłącznie wychowywaniem dzieci z małżeństwa lub przysposobionych, kosztem samorozwoju;
  • znalazłby się w niedostatku ze względu na zaawansowany wiek;

3. okoliczność stanowi choroba psychiczna strony pozwanej – dotyczy to także sytuacji, w której doszło do trwałego i całkowitego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Powyższe kwestie warto uzupełnić jeszcze o sens zasady rekryminacji oraz wyjątki z nim związane. Co zatem musi mieć miejsce, gdy jedno z małżonków, tak jak w punkcie 1., jest całkowicie winne rozkładu pożycia, a sąd mimo wszystko orzeknie jak w powództwie?

Wyrok rozwodowy mimo negatywnych przesłanek

Tak w sprawach prowadzonych przez kancelarię mecenas Urszuli Zajko, jak i w wielu innych trafiających na wokandę, zdarzają się pozwy o rozwód, gdy podczas rozpraw sąd rozwiązuje małżeństwo mimo występowania przesłanek negatywnych. Zasada rekryminacji określa co prawda, że powództwo powinno zostać oddalone, gdy pozew składa osoba wyłącznie winna rozkładu pożycia, lecz i tutaj są wyjątki.

  • Odmowa strony pozwanej wynika wyłącznie z pobudek ubocznych, na przykład negatywnego lub wrogiego stosunku do partnera/partnerki współmałżonka.
  • Gdy sąd stwierdzi, że odmowa wyrażenia zgody wynika wyłącznie z chęci celowego przedłużenia procesu sądowego, aby opóźnić możliwość zalegalizowania związku nieformalnego współmałżonka.
  • Gdy odmowa ma na celu wyłącznie uzyskanie lub czerpanie korzyści majątkowych, które zostaną utracone po zakończeniu małżeństwa.

O tym, czy dojdzie do oddalenia powództwa, czy do odrzucenia pozwu decydują dodatkowe okoliczności, o których w przyszłości przeczytacie Państwo na naszym blogu.

Niezawisłość sędziowska a pozew o rozwód

Stale wysoki poziom zainteresowania pozwami o rozwód w kontekście profesjonalnego ich tworzenia sprawia, że można odpowiednio przygotować się do rozprawy. Zwiększa to szansę na wyrok podczas pierwszej lub jednej z pierwszych rozpraw. Podobnie w przypadku pisania odpowiedzi na pozew – tutaj również dobra kancelaria adwokacka może okazać się nieoceniona.

W drugiej części artykułu przybliżymy aspekty negatywnych przesłanek dotyczących dzieci małżonków, którzy wnioskują o rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód. Zapraszamy już wkrótce.